Yağmur yağdıktan sonra oluşan güzel, hoş ve belki de romantik kokunun baş kahramanı Petrikor olarak adlandırılır. Gelin bu hikayeye daha yakından bakalım:

Petrikor Nedir?

Yağmur toprakla bir araya geldiğinde ortaya kimyasal bir kokteyl çıkar. Yağmur sonrası kokuya neden olan ve içinde bitkisel yağlardan minerallere kadar birçok kimyasalı barındıran kokteyle Petrikor (Petrichor) denir. Fakat Petrikor’un sahip olduğu bu kokuya sebep olan, Petrikor’un içeriğinde bulunan en önemli bileşik Geosmin adı verilen rayihalı bir alkoldür.

Geosmin

Geosmin‘in kimyasal yapısı.

Toprakta yaşayan bir bakteri cinsinin (Streptomyces) metabolik faaliyetleri sonucunda oluşan ve kolayca buharlaşan bir alkoldür. Bu buharlaşma sonrası oluşan alkol havada çözünerek bir aerosol meydana getirir. Oluşan bu aerosol, yağmur sonrası kokuyu algılamamızı sağlayan temel etkendir. Geosmin ise öyle güçlü bir kokuya sahiptir ki insan burnu bir trilyon hava molekülündeki birkaç geosmin molekülünün kokusunu algılayabilir.

Bakterilerin Rolü

Velhasıl kelam yağmur sonrası toprağın bu kadar güzel kokmasının nedeni Actinomycetes grubu içerisinde bulunan Streptomyces bakterileridir. Bu bakteriler toprak nemliyken gelişir ve toprak kuruduğunda sporlar üreterek çoğalmaya başlar. Yağmur yağdığında, toprağın içindeki bu sporlar yağmur damlalarının etkisiyle havalanır. Yağmur durduktan sonra ortamda oluşan nemli hava ise sporları havada oradan oraya taşıyarak burnumuza ulaştırır. Böylece toprak kokusu olarak tarif ettiğimiz aromatik bir koku alırız.

Petrikorun bileşenleri sadece uzun kuraklık dönemlerinde bitki ve bakteriler tarafından üretilerek toprağa salınır. Bu nedenle petrikor yazın ortasında veya sonbaharın başında yağan yağmurlar sonrasında güçlü şekilde algılanabilir.

Petrikor hakkında bir türlü çözülemeyen soru yağmurdan sonra moleküllerin topraktan burnumuza nasıl ulaştığı sorusuydu. Fakat 2015 yılında MIT (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü) araştırmacıları son teknolojiden yararlanarak bu gizemi çözdü. Araştırmacılar toprağa düşen damlaların yüksek hızda görüntüsünü kaydetti.

Petrikor yazın ortasında veya sonbaharın başında yağan yağmurlar sonrasında
güçlü şekilde algılanabilir.

Sonuç olarak toprağa düşen damlanın bir kısmının topraktan geri sekerek mikro-damlacıklar oluşturduğu görüldü. Bu mikro-damlacıklar petrikor bileşenlerini de içeriyordu. Ayrıca oluşan mikro damlacıklar aerosol özelliği göstermekteydi. Petrikor bileşenlerini taşıyan bu mikro-damlacıklar rüzgar ile her yere ve nihayetinde burnumuzu kadar ulaşmaktaydı. Böylece gizem çözülmüş oldu. Araştırmalar mikro-damlacıkların ancak hafif yağmurda oluştuğunu da gösterdi. Bu yüzden şiddetli yağmurda toprak kokusunu algılayamıyoruz.

Şiddetli yağmurda toprak kokusunu algılayamayız.
Petrikor: Yağmurdan Sonra Toprak Kokusu
Paylaşın, herkes okusun:

Yazı dolaşımı


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir