40 Soruda SARS-CoV-2 (COVID-19)

Bu yazımızda İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi ve Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz’un koronavirüs hakkında kendisine yöneltilen 40 soru ve yanıtlarını özetleyerek sizlerle paylaşıyoruz.

Soru ve yanıtlar Haber Global’de yayınlanan “Jülide Ateş ile 40” programından alınmıştır.

Soru 1: Virüsün genleriyle oynandı mı?
Cevap 1: Hayır. Moleküler mikrobiyolojik yöntemlerle bu virüsün biyolojik silah olmadığı kanıtlanmıştır. Bilim dünyasının böyle bir kuşkusu yok.

Soru 2: COVID-19 belirtileri nelerdir, yakalandığımızı nasıl anlarız?
Cevap 2: Yüksek ateş, kuru öksürük ve kırıklık hali COVID-19 şüphesi yaratır. Buna nefes darlığı ekleniyorsa veya ek hastalığınız varsa hastaneye başvurup tanı almak gerekir.

Soru 3: Koronavirüs konusundaki öngörülerinizde yanıldınız mı?
Cevap 3: Hayır, hiç yanılmadık. Salgınlarda, özellikle pandemilerde birtakım öngörülerde bulunabilirsiniz ancak %100 nasıl seyredeceğini söyleyemezsiniz.

Soru 4: Sağlık çalışanları arasında yoğun bakımda olan ya da ölen var mı?
Cevap 4: Ölen duymadım, yoğun bakımda olan sağlık çalışanı hastamız var. Sayı vermem doğru olmaz.

Soru 5: Koronavirüs dışındaki acil vakalar hastanelerde hizmet alabiliyor mu?
Cevap 5: Gelmesi gerekmediği halde gelmeye devam edenler var ve hastanelerde sağlık hizmetleri devam ediyor.

Soru 6: Sağlık çalışanlarının evlerine gidiyor olmaları bir ihmal değil mi?
Cevap 6: Sağlık çalışanlarının nerede çalıştığı önemli, kişisel koruyucu malzemelerinin tam olması gerekiyor. Benim kurumumda yurt ayarlandı.

Soru 7: Doktorlar da virüsü bulaştırıyor olabilir mi?
Cevap 7: Doktor veya hasta fark etmez, hasta bulunup temaslıları takip ediliyor.

Soru 8: Sağlık çalışanlarının ve sterilizasyon ekiplerinin kıyafetleri yeterince güvenli mi?
Cevap 8: Türkiye bu konuda Dünya Sağlık Örgütünün önerilerini takip ediyor. Bütün dünyada bu malzemelerin eksikliği ile ilgili ilerleyen günlerde sorun olabileceğine dair ciddi bir kaygı var. Bu nedenle bu malzemeler akılcı kullanılmalı. Toplumun, sağlık çalışanlarını düşünerek özellikle filtreli maskelere saldırmaması gerekiyor. Toplumdaki insanların buna ihtiyacı yok, bu maskelere sağlık çalışanlarının hastalarına bakarken ihtiyacı var. O nedenle toplumda filtreli maske alınmasın lütfen.

Soru 9: Türk sağlık sistemi koronavirüs ile mücadele edecek altyapıya sahip mi?
Cevap 9: Öncelikle elimizde alternatif başka bir sistemimiz yok. Türk sağlık sisteminin avantajları; teknik altyapımız çok iyi, bir karar alındığında hızlı uygulanabiliyor, hasta bakım olanaklarımız birçok ülkeye göre iyi, enfeksiyon kontrol uygulamalarında çok deneyimliyiz. Olumlu taraflarını görmek istiyorum, olumsuz taraflarını söylemeyeceğim.

Soru 10: Türkiye bu virüse karşı aşı üretmeyi başarabilir mi?
Cevap 10: Türkiye’deki aşı çalışmalarının detayları hakkında bilgi sahibi değilim. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi için aşı çalışmaları yapılıyor, büyük yatırımlar yapılıyor. Dünyada Çin ve ABD’de en az iki aşının klinik çalışmaları başladı, çok hızlı bir süreç ilerliyor. Güvenli mi, başarılı mı bir, bir buçuk yıl sonra göreceğiz. Domuz gribi salgınında aşı vardı ama insanlar aşı olmakta tereddüt yaşadılar.

Soru 11: AIDS ilaçları COVID-19 tedavisinde etkili mi?
Cevap 11: Etkinliği kesin olarak kanıtlanmış bir ilaç maalesef yok. Kısmen etkili olabileceğine dair veriler var. Şu andaki bilgilerimizle bu yorumları yapabiliriz. Mucizevi bir ilacı yok, kısmi etkinliği kanıtlanmış olanları hastalara veriyoruz.

Soru 12: Parasetamol içeren ilaçlar virüse karşı etkili mi?
Cevap 12: Parasetamol ateş düşürücü bir ilaçtır, antiviral bir etkinliği yoktur. Zaten Dünya Sağlık Örgütü tarafından daha sonra ibuprofen de ateş düşürmek için kullanılabilir dendi.

Soru 13: Hidroksiklorin Türkiye’de var mı, tedavi sürecinde işe yarar mı?
Cevap 13: Bu ilaç Türkiye’de var. Hasta olanlarda kısmi olarak

Soru 14: İtalya’yı eleştirirken daha vahim bir duruma düşer miyiz?
Cevap 14: Salgın durumlarında çok fazla parametre vardır. Sadece hekim grubunun başa çıkabileceği bir şey değildir. Yaşlı sayısı bakımından İtalya gibi olmayabiliriz ama kurallara uymamak konusunda, Akdeniz ülkesi olarak benzer durumdayız diyebiliriz. Yaşlı nüfusumuzun o kadar fazla olmaması önemli.

Soru 15: Sizce sokağa çıkma yasağı çözüm mü?
Cevap 15: Belli bir noktada olabilir. Eğer salgın Türkiye’de hiç hız kesmezse, dik çıkışına devam ederse sokağa çıkma yasağı da bir önlem olarak konulacaktır. Ancak bunun muhatabı biz değiliz.

Soru 16: İhtiyaç duyulması halinde başka bir ülkeden sağlık yardımı alınmalı mı?
Cevap 16: Elbette! Dünya Sağlık Örgütü de bunu öneriyor. Bu süreçte Türkiye de başka ülkelere yardım ediyor, diğer ülkeler de Türkiye’ye yardım ediyor.

Soru 17: Sağlığın milliyetçiliği olur mu?
Cevap 17: Olmaz tabii ki! Nasıl olabilir? Ben gerçekten anlamıyorum böyle bir şeyi ve çok yanlış buluyorum.

Soru 18: Hastalıkları milletlere göre ilişkilendirmek bir algı yönetimi olarak görülebilir mi?
Cevap 18: Kesinlikle, çok ciddi bir ayrımcılığa neden oluyor. Bu yüzden Dünya Sağlık Örgütü hastalığın adını COVID-19 olarak koydu. Hastalık bir suç değildir. Biz onu en çok HIV enfeksiyonlarında yaşadık, yaşıyoruz. Hastalıklarla mücadele ederken, ayrımcılıkla da mücadele etmek gerekiyor.

Soru 19: Tıbbi malzemeler konusunda yanlış bir politika mı uyguladık?
Cevap 19: Sadece kendi kurumumdaki durumu bilebilirim, malzemelerin satılıp satılmadığına dair bilgi sahibi olmam mümkün değil. Ama eğer malzeme eksiği varsa bu kabul edilemez, ancak “Türkiye malzemeleri sattı” bunu kanıtlayacak bir veri yok elimizde.

Soru 20: Koronavirüs testlerinin sonuçları hatalı olabilir mi?
Cevap 20: Dünyada hiçbir enfeksiyon hastalığının tanı testi %100 duyarlı ve özgül değildir. Zaten enfeksiyon hastalıklarında bir tek test sonucuyla tanı koymayız.

Soru 21: Şu dönemde kan bağışı yapmak riskli mi?
Cevap 21: Kan bağışı yaparken zaten herhangi bir enfeksiyon düşündürecek bulgunuz varsa zaten bağış yapamazsınız.

Soru 22: Bağışıklık sistemimizi güçlendirmenin en kısa yolu nedir?
Cevap 22: Sağlıklı, dengeli beslenmek, iyi uyku, sıvı tüketimi bunun dışında bilimsel olarak söyleyebileceğim bir şey yok.

Soru 23: Virüsün yaşam süresi ne kadardır?
Cevap 23: Bulaşı nasıl kırabilir, nasıl engelleyebilirim? Benim amacım bu. Yaşam süresi beni ilgilendirmiyor. Bu virüs de damlacık yoluyla ve kontamine yüzeyle temas sonrası ağız/burun yoluyla bulaştığıdır.

Soru 24: Koronavirüsü kıyafetlerimizden de bulaşabilir mi?
Cevap 24: Kıyafetimde varsa da elimle bulaşır. Önemli olan esas bulaşma yolunu kırmamız lazım.

Soru 25: Stres, virüsten daha öldürücü olabilir mi?
Cevap 25: Gerçekle yüzleşelim ve kabullenelim. Bu ciddi bir sorun mu? Ciddi bir sorun. Bulaşıcı bir hastalık ve hepimiz hasta olabiliriz ama önlemlerimizi alıyorsak bundan ötesini kafamıza takmamız bizim esas konuyu kaybetmemize neden oluyor.

Soru 26: Koronavirüsü gençleri de öldürebilir mi?
Cevap 26: Dokuz yaş altında ölüm görülmedi ama gençlerde de görülebilir, gribin de gençlerde ölüme neden olabildiği görülmüştür. Şu andaki verilere göre gribe göre daha ölümcül seyrettiği görülebiliyor. Ama gençlerde ölüm oranı çok daha düşük, ama sıfır değil.

Soru 27: Hamile bir kadın koronavirüs aldığında çocuğuna geçer mi?
Cevap 27: Şu ana kadar yapılan çalışmalarda anne karnından bebeğe geçmediği görüldü. Doğum sonra sekresyonlarla geçebildiği ama bebekte risk oluşturmadığı görüldü. Ancak geçmişten gelen bilgimiz, tecrübemiz, her zaman gebeleri enfeksiyon hastalıklarından korumamız gerekir, gebeler kesinlikle evde kalmalıdır.

Soru 28: Evcil hayvan sahipleri koronavirüse karşı aşılı mıdır?
Cevap 28: Soğuk algınlığına neden olan coronavirus enfeksiyonlarını birçoğumuz geçirdik. O coronavirus enfeksiyonunun bu coronavirus enfeksiyonunu koruyuculuğuna dair hiçbir kanıt yok. Aynı şekilde kedinin koronavirüsünün bizi koruduğuna dair hiçbir kanıt yok. Böyle bir şeye güven duyulmamalı.

Soru 29: Koronavirüsten korunurken başka bir hastalığa yakalanma olasılığımız var mı?
Cevap 29: Benim uzmanlık alanım değil ama temizlik yapacağım diye kimyasal solumanın iyi bir şey olmadığını söyleyebilirim. Obsesyon seviyesinde değil ama gerekli durumlarda temizliğimizi yapmamız gerekir. Önlemleri akılcı bir şekilde almamız gerekiyor.

Soru 30: Ölü ve vaka sayısı gizleniyor mu, gerçek rakamlar nedir?
Cevap 30: Gerçek rakamları biz de Bilim Kurulu olarak Sağlık Bakanımızın açıklamasıyla öğreniyoruz. Gizlendiğini düşünmüyorum, bu bilgiler şeffaf bir şekilde her akşam paylaşılıyor.

Soru 31: Vaka bilgileri kimle, ne şekilde paylaşılıyor?
Cevap 31: Gerçek rakamları bizde Bilim Kurulu olarak Sağlık Bakanımızın açıklamasıyla öğreniyoruz.

Soru 32: Koronavirüsü biyolojik silah mı?
Cevap 32: Hayır. Bu konuda bilimsel araştırmalar yapan virologlar tarafından (ki bu işin ehli onlardır) biyolojik silah olmadığı açıklandı.

Soru 33: SARS ve diğer salgınlarda niye aşı olmadık?
Cevap 33: Çünkü SARS dünyada çok fazla yayılmadı. Aşı çalışması yapılabilmesi için hastalık ve hasta gerekir. Yoksa aşının etkinliği dahi ölçülemez.

Soru 34: Virüsün yayılmasının sebebi karantinanın sağlıklı bir şekilde uygulanmaması mı?
Cevap 34: Virüsün yayılmasının nedeni solunum yolu virüsü olması ve çok bulaşıcı bir virüs olmasıdır. Bilim Kurulu olarak insanların izole edilmeleri gerektiğini söyleyebiliriz, bunun ülkeye nasıl uygulanacağını değil.

Soru 35: Devletler IMF’den para yardımı almak için tabloyu derin gösterebilir mi?
Cevap 35: Göstermemelerini umuyorum, çünkü bu çok ahlaksızca bir hareket olur.

Soru 36: Koronavirüsü bulaşan kişi neler yaşıyor?
Cevap 36: Hastalık yoktur, hasta vardır. Hastayı bir bütün olarak değerlendirmek lazım. Bu değerlendirmeyi de ancak bir hekim yapabilir, yapmalıdır. İnternetten bakarak doktor olunmaz.

Soru 37: 14 gün sonra bağışıklık mı kazanıyoruz?
Cevap 37: Hayır. 14 gün bu enfeksiyonun kuluçka süresi, en fazla 14 gün oluyor.


Soru 38: Yaz aylarında virüs kan kaybedebilir mi?
Cevap 38: Öyle olmasını umuyoruz. Grip virüsü soğuk ve kuru havalarda daha fazla bulaşabiliyor. Hem grip hemde nezle yapan koronavirüsler kış mevsiminde başlar, Ekim’den sonra başlar ve Mart-Nisan’dan sonra görmeyiz. Bu da bir koronavirüs olduğu için mevsimsel bir özellik gösterebilir mi diye düşünüyoruz.

Soru 39: Büyük kitlesel ölümler bizi mi bekliyor?
Cevap 39: Şu anda elimizdeki verilerle böyle bir şey söylemek yanlış olur. Olumlu tarafından bakmazsak salgınla mücadelemiz zarar görür, zaten hazırlıklarımızı en kötü senaryoya göre yapıyoruz. Aynı gemideyiz, herkes elini taşın altına koymalı.


Soru 40: Türkler bu virüse karşı doğal olarak bağışıklı mı?
Cevap 40: Olmadığını son haftalarda yaşayarak görmüş olduk. Herkes uzmanlık alanı ve ehliyeti olduğu alanda konuşmalıdır. Benim tavsiyem lütfen herkes sadece kendi uzmanlık alanında konuşsun.

40 soru için Jülide Ateş’e, 40 yanıt için de Serap Hocamıza çok teşekkür ediyoruz.

Bilgiyi sadece bilimsel kaynaklardan takip ediniz ve bilimin yolundan ayrılmayınız.

40 Soruda SARS-CoV-2
Paylaşın, herkes okusun:

Yazı dolaşımı


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir